ازگود اشلاتر (درد و ورم زانو در کودکان و نوجوانان) : علت و درمان

بیماری ازگود اشلاتر (که با نام التهاب برجستگی استخوان درشت نی یا OSD  نیز شناخته می‌شود) ناحیه برجستگی توبروزیته تیبا (درشت نی) در کودکان درحال‌رشد را درگیر می‌کند. درد موضعی، تورم حساس شدن به لمس ناحیه تیبا شاخصه این عارضه می‌باشد.

همچنین شناخته شده است که این شرایط، عوارضی است که پس از آن، آسیب‌های ورزشی ناشی از استفاده بیش از حد از عضلات، درد ناشی از تحمل بار درازمدت و کاهش توانایی در انجام ورزش‌ها را به همراه دارد. سن ابتلا به این بیماری در نوجوانان برای پسران بین ۱۲ تا ۱۵ سال و برای دختران ۸ تا ۱۲ سال است، و در دوره رشد سریع بیشتر از دختران، پسران به آن تحت تأثیر قرار می‌گیرند. بیشترین شیوع بیماری ازگود اشلاتر در میان نوجوانانی است که ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال، و والیبال را بازی می‌کنند و یا در ژیمناستیک فعالیت می‌کنند.

درمان ازگود اشلاتر بایستی با انجام روش‌های درمانی احتیاطی از جمله استراحت کردن، سرمادرمانی، اصلاح فعالیت‌ها، تمرینات توان‌بخشی و فیزیوتراپی شروع شود. چنانچه این روش‌ها پس از شش ماه مؤثر واقع نشوند بایستی تحت شوک‌درمانی قرار گیرید.

چه عواملی باعث بروز بیماری ازگود اشلاتر می‌گردد؟ 

نوجوانانی که در ورزش دو یا ورزش‌های پرشی شرکت می‌کنند بیشتر دچار بیماری ازگود اشلاتر می‌شوند.

هنگام رشد کودک، تکامل استخوان وارد مرحله متفاوتی می‌شود. این گفته را می‌توان به هنگامی که استخوان تیبیا یا درشت نی بیشتر در معرض ابتلا به ازگود اشلاتر هستند ارتباط داد.

• مرحله غضروفی شدن: استخوان برجستگی تیبا ابتدا از جنس غضروف است. سپس وارد مرحله زیر می‌شود.
• مرحله آپوفیزیال: یک مرکز استخوان سازی ثانویه (آپوفیز) در برجستگی استخوان درشت نی ایجاد می شود سپس:
• مرحله اِپی فیزیال: پروگزیمال تیبیا  با آپوفیز تیبیا به هم متصل می شوند. در نهایت:
• مرحله استخوانی شدن: زمانی که صفحات رشد بهم جوش می خورند.

احتمال ابتلای نوجوانان در حال رشد  به ازگود اشلاتر در زمانی که  آنها ( یا استخوان هایشان) در مرحله آپوفیزیال هستند بیشتر است. در حین انجام ورزش های دویدنی یا پرشی به طور مکرر انقباضات شدیدی در عضلات چهار سر ران اتفاق می افتد که به سمت تیبیا کشیده می شود . این امر می تواند منجر به ایجاد نیروی کشش گردد.

تصور می شود که این نیرو، استخوان نابالغ را دچار اختلال می‌کند و منجر به ایجاد درد و تورم ناشی از OSD می‌گردد. گاهی رشد استخوان جدید می‌تواند به‌عنوان بخشی از روند التیام و بهبودی بدن روی دهد. همین امر در برخی موارد به بزرگ شدن توده استخوانی می‌گردد.

کوتاهی عضله کوادریپسپس (چهار سر استخوان ران) در مقایسه با استخوان فمور (ران) ، علت بعدی ابتلا به ازگود اشلاتر باشد. در یک جهش رشد فعال، استخوان بلند فمور می‌تواند رشدی سریع‌تر از چیزی که عضلات چهار سر ران دارند، رشد کنند. این امر باعث افزایش فشار بر روی تاندون عضله ای می شود که به تیبیا متصل شده است.

ناهنجاری‌های بیومکانیکی دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند به طور مستقیم بر احتمال ابتلا به این عارضه/ و یا موفقیت درمان آن تأثیر بگذارد و قابل تشخیص توسط فیزیوتراپیست می‌باشند. این نکات در بخش درمان OSD   موردبحث قرار می‌گیرند.

از کجا بدانم که دچار ازگود اشلاتر شده ام یا خیر؟

ازگود اشلاتر بیشتر به شکل درد جلوی زانو ظاهر می‌شود. این درد در ناحیه برجستگی استخوان درشت نی در نوجوانان فعال و درحال‌رشد احساس می‌گردد.

علائم ازگود اشلاتر می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• درد، ورم و حساس شدن ناحیه تیبیا به لمس
• احساس ناراحتی در طی تمرینات دویدنی و پریدنی
• احساس درد در هنگام زانو زدن یا دیگر تماس های مستقیم با این ناحیه
• بالا رفتن و پایین آمدن از پله ها، تمرین اسکوات و لانگ ممکن است دردناک باشد
• احساس ضعف در عضلات ران(به دلیل وجود درد)
• آپوفیز یا برجستگی استخوانی می تواند در مراحل بعدی بیماری بزرگ شود.

تشخیص عارضه ازگود اشلاتر

معمولا OSD یک تشخیص کلینیکی است. پزشک معالج می تواند براساس گفته هی مراجع و چیزهایی که وی در کلینیک به آنها پی می برد، وجود این عارضه را تشخیص دهد. به طور کلی نیازی به انجام بررسی های بعدی (نظیر اسکن) نمی باشد؛ مگر اینه پزشک معالج به وجود دیگر بیماری ها مشکوک باشد.این بیماری ها عبارتند از: شکستگی استخوان، تومور بدخیم و یا عفونت.

مدیریت ازگود اشلاتر

معمولا ازگود اشلاتر  با انجام اقدامات محافظه کارانه و راهنمایی های فیزیوتراپیست به خوبی مدیریت می شود. معمولا نیاز ی به هیچ گونه مداخلات دیگر از قبیل تزریقات و یا جراحی نمی باشد .روش های درمانی بسیاری برای مدیریت موفقیت آمیز ازگود اشلاتر جود دارد.  رایج ترین انواع روش مدیریت  که میتوان آنها را در کنار هم مورد استفاده قرار داد در ادامه به آنها خواهیم پرداخت:

مدیریت فعال

استراحت کردن، یکی از ابزارهای مهم مدیریت OSD است. ابتدائا محدود کردن فعالیت های با برخورد بالا و تهاجمی علائم بیماری را کاهش می دهد و به برنامه بازتوانی امکان پیشرفت می دهد. در دهه های گذشته یا نسل های قبلی  به نوجوانان مبتلا به ازگود اشلاتر بویژه نوجواناان دیوانه ورزش،گفته می شد که به مدت ۶ تا ۱۲ ماه  و یا تا زمانیکه معلوم شود که علائم کاملا  در دوره تردید رفع شود، دست از تمام ورزش ها و فعالیت ها بردارند .

کاهش میزان بار از روی زانوی متاثر اقدام رایجی است که شامل توقف کامل فعالیت ها نمی باشد. فقط کافی است که جهت جلوگیری از بدتر دن علائم، میزان بار مناسبی را بر روی زانوها مدیریت کرد. هر موردی متفاوت بوده و  فیزیوتراپیست درمانگر بسته به مالب ارائه شده بار فعالیت ۹ا را به بهترین شکل مدیریت خواهد کرد.

کاربرد ضدالتهابی یخ

قرار دادن یخ بر روی نقطه دارای درد پس از فعالیت یا تمرینات فیزیوتراپی تجویز شده خوب است. درد ناحیه برجستگی استخوان درشت نی را نیز می توان به وسیله یک ژل ضدالتهاب مالش داد. پوشاندن ژل موثرترین روش برای استعمال ژل موضعی است. به طور دست و دلباز قبل از رفتن به رختخواب مقداری از ژل را بر روی برجستگی استخوان درشت نی  بمالید و جهت اطمینان از جذب یا تبخیر  شدن آن در طول شب آن را خوب بپوشانید

زانو بند طبی  

در کنار استراحت نسبی، کشش و تقویت هدفمند عضلات، زانو بند  راهی عالی برای کاهش زانودرد است. در حال حاضر زانوبندهای بسیاری در بازار موجود است و انتخاب نوع مناسب همیشه می تواند سخت باشد. متخصص فیزیوتراپی می تواند در انتخاب بهترین زانوبند یا باند جهت تخفیف زانودرد ازگود اشلاتر مرتبط با ورزش یا فعالیت های فیزیکی را انتخاب به شما کمک نماید.

کاهش درد به وسیله استفاده از باندهای حمایتی به علت تغییر میزان تنش و فشار از روی زانو می باشد. باند زمانی که بیشترین میزان کشیدگی بر روی تاندون کشکک زانو وجود دارد، تغییر می کند. به جای اینکه استخوان (تیبیال) نقطه احساس کشیدگی باشد، حالا در وسط ناحیه تاندون یعنی جایی که بریس قرار می گیرد این کشش احساس می شود.

 کنترل پا

بیومکانیک پا،  برای کنترل نیروهای روی زانو اهمیت دارد.  یک فیزیوتراپیست یا متخصص بیماری های پا  می تواند تمرین های خاصی را جهت کمک به کنترل پا تجویز نماید. آنها همچنین می توانند  کفش مناسبی را برایتان تجویز کند. گاهی جهت حفظ  پا در موقعیت مناسب به منظور کنترل نیروی وارده بر روی زانو ممکن است متخصص بیماری های پا نیاز به تجویز  اُرتز  ببیند.

تمرینات ورزشی

چنانچه فرزندتان در قسمت جلوی یکی از زانوها یا هر دو احساس درد دارد ممکن است از عارضه ای به نام ازگود اشلاتر رنج می برد. فرزندتان می تواند از دوره های فیزیوتراپی جهت کمک به افزایش انعطاف پذیری ، استقامت و تعادل به منظور کاهش میزان استرس و تنشدر زانوها و بازگشت به روال طبیعی زندگی بهره مند شوند.

جهت رفع عارضه ازگود اشلاتر در زانو، انجام تمرینات ورزشی باید یکی از مولفه های برنامه فیزیوتراپی باشد. تمرینات تجویز شده توسط فیزیوتراپیست باید متناسب با نیازهای خاص کودکتان و اختلالاتی که در طی ارزیابی های اولیه فیزیوتراپی مشخص می شوند، شخصی سازی گردند.

این برنامه ورزشی گام به گام، شبیه برنامه ای است که فیزیوتراپ ممکن است آن را جهت رفع زانودرد ناشی از ازگوداشلاتر برای کودکتان تجویز می کند باشد. این برنامه جهت کمک به بهبود میزان انعطاف پذیری، استقامت و تعادل اندام های تحتانی به منظور برداشتن فشار از روی توبرکل تیبیا طراحی شده است.

اگر فرزندتان به بیماری ازگود اشلاتر دچار است قبل از شروع این تمرینات یا دیگر تمرینات باید این موضوع را با پزشک اطفال بررسی کنید.

کشش عضلات چهارسر ران

تحقیقات نشان می دهد که از بین رفتن دامنه حرکتی زانو در هنگام خم شدن، احتمالا به دنبال سفت شدن عضلات چهار سر ران، یکی از علل های بروز بیماری ازگود اشلاتر باشد. کشش این عضلات می تواند به برداشته شدن  فشار  از روی تاندون کشکک زانو و برجستگی استخوان درشت نی یعنی جایی که درد ناشی از ازگود اشلاتر احساس می شود، کمک کند.

تمرین کشش عضله چهرسر ران به وسیله حوله یکی از تمرینات آسانی  است که کودکان می توانند انجام دهند. برای انجام کشش بر روی شکم خوابیده و تا حد ممکن زانوها را به سمت بالا خم کنید. یک حوله را دور مچ پا حلقه کرده و حوله را بگیرید تا بدینوسیله به آرامی زانوی خود را بیشتر به سمت بالا بکشید. بایستی در جلوی ران پای خود احساس کشش نمایید. به مدت ۱۵ ثانیه در حالت کشش بمانید و سپس به آرامی کشش را رها کنید. این تمرین را ۳ مرتبه تکرار نمایید.

میتوانید این ورزش را در حالت ایستاده مانند تصویر انجام دهید.

کشش عضله همسترینگ

دوره های مربوط به عضلات همسترینگ درکنار تمرینات پشت ران ها، از لگن گرفته تا درست پشت زانوها انجام می گیرد . زمانیکه کودکتان زانوهای خود را صاف کرده ، خشکی این عضلات تنش مضاعفی را بر روی زانوها وارد می کند.

کشش عضله همسترینگ می تواند عنصر مهمی در خلال برنامه تمرینات ازگود اشلاتر باشد. انجام تمرین کشش همسترینگ به وسیله حوله و یا کشش عضله همسترینگ به صورت ایستاده روش هایی ساده جهت بهبود میزان انعطاف پذیری این عضله هستند. به مدت ۱۵ ثانیه در هر حرکت کششی باقی بمانید و هر تمرین کششی را ۳ مرتبه تکرار کنید

کشش ساق پا

سفتی عضلات ساق پا ممکن است نحوه حرکت کردن زانوها را در هنگام راه رفتن و دویدن تغییر دهد و همین مسئله می‌تواند استرس و فشار بیشتری را بر روی تاندون کشکک زانو وارد کرده و منجر به ابتلا به بیماری ازگود اشلاتر شود.

کار کردن بر روی بهبود میزان کشش عضلات ساق پا می‌تواند به بهتر شدن انعطاف‌پذیری اندام تحتانی کمک کند و باعث کاهش زانودرد در هنگام دویدن گردد.

حتماً حدود ۱۵ ثانیه ساق پا را در حالت کشیده نگه دارید و این کار را برای هر یک از پاها ۳ مرتبه تکرار کنید. کشش باید به‌صورت آرام و آهسته انجام شود و در صورت احساس درد بایستی این فعالیت را متوقف نمود.

شاک ویوتراپی جهت رفع بیماری ازگود اشلاتر

شاک ویوتراپی به طرز باورنکردنی برای رفع زانودرد موثر است. پزشک یا متخصص فیزیوتراپی آن دست از مناطقی که نیاز به درمان دارد را ایزوله می کند و سپس با استفاده از دستگاه شاک ویو متمرکز، ضربات ملایمی را به آن منطقه می فرستد. درمان شاکویو رگ های خونی جدیدی را به سمت گره ها و طناب های آسیب دیده بدن می برد. و اینگونه روند بهبودی آغاز می شود. پس میزان ناراحتی به حداقل می رسد و به تدریج ضربات شدیدتر می شوند. با این حال درد کمی احساس می گرددد و در صورت وجود درد، درد به تدریج ظرف چند روز از بین می رود.

معمولا بسته به شرایطتان و مدت زمانی که از این بیماری رنج می برید بیماری ازگود اشلاتر  پس از ۴ تا ۸ جلسه شاک ویو تراپی رفع می گردد.تشخیص زودهنگام می تواند باعث کاهش تعداد جلسات مورد نیاز  شود. گاهی اوقات ممکن است چندین هفته طول بکشد تا تاثیر کامل شاک ویو احساس شود.