پیچ خوردگی و رگ به رگ شدن مچ پا عارضهای است که ناشی از آسیب نوارهای بافتی سفت به نام رباط یا لیگامان است که استخوانهای پا و ساق پا را احاطه و بههم متصل کردهاند. این عارضه معمولا هنگامی که پا و یا مچ پا به طور ناگهانی و به طرز ناخوشایند میچرخد رخ میدهد. پیچ خوردن مچ پا ممکن است منجر به کشیدگی یا پاره شدن رباطهایی شود که استخوانهای مچ پا و مفاصل را به هم متصل میکنند.
خوشبختانه تقریبا تمام پیچ خوردگیهای مچ پا بدون جراحی قابل درمان هستند. حتی در صورتی که رباطی به طور کامل دچار پارگی شود، اگر در وضعیت ثابت و مناسبی قرار بگیرد بودن جراحی نیز قابل درمان است. انجام تمرینات ورزشی مناسب، توانبخشی، فیزیوتراپی و استفاده از کیسه یخ از روشهای درمانی پیچ خوردگی و رگبهرگ شدن مچ پا هستند.
تمام رباطها دارای طیف مشخصی از حرکات و مرزهایی هستند که به پایداری مفاصل کمک میکنند. هنگامی که رباطهای اطراف مفاصل از مرزهای مشخص خارج میشوند پیچ خوردگی پا اتفاق میافتد. اکثر پیچ خوردگیهای مچ پا منجر به آسیب رباط های طرف بیرونی مچ پا میشود.
علائم پیچ خوردگی مچ پا
در صورت مشاهده علائم زیر در مچ پا ممکن است دچار پیچ خوردگی مچ پا شده باشید:
- تورم
- نرم شدن
- کبودی
- درد
- عدم توانایی تحمل وزن بر روی مچ
- تغییر رنگ پوست
- سفتی
علت پیچ خوردگی مچ پا چیست؟
معمولاً پیچ خوردگی مچ پا به علت افتادن، چرخش ناگهانی یا ضربه به مفصل مچ ایجاد میشود.
دلایل پیچخوردگی مچ پا را میتوان به موارد زیر نسبت داد:
- استفاده از کفش نامناسب، راه رفتن یا دویدن روی سطح ناهموار هنگام انجام فعالیتهای ورزشی
- ضعیفبودن مچ پای فرد از ابتدای تولد
- قرار دادن نادرست پا روی زمین هنگام دویدن، بالا یا پایین رفتن از پله
- قرار دادن نادرست پا روی زمین هنگام خارجشدن از تختخواب یا پیادهشدن از خودرو
- قرار گرفتن پا در مکانهای ناهموار مانند قدم گذاشتن در یک چاله
- قرار گرفتن پای یک بازیکن روی پای بازیکن دیگر هنگام انجام فعالیتهای ورزشی
- آسیبهای اینورژن (چرخش مچ پا به سمت داخل) و آسیبهای اِوِرژن (چرخش مچ پا به سمت خارج)
تشخیص پیچ خوردگی مچ پا
معاینه بالینی
پزشک پیچ خوردگی مچ پا (رگ به رگ شدن) را با انجام معاینه دقیق پا و مچ پای شما تشخیص میدهد. این معاینه بالینی ممکن است دردناک باشد.
- لمس: پزشک به آرامی دور مچ پا را لمس میکند تا مشخص کند کدام رباط آسیب دیده است.
- وسعت حرکتی: او ممکن است مچ پا را به جهت های مختلف حرکت دهد. با این حال یک مچ پای خشک ومتورم معمولا زیاد حرکت نمیکند.
اگر استخوانی نشکسته باشد، پزشک قادر خواهد بود بر اساس میزان تورم، درد و کبودی شدت پیچ خوردگی مچ پا (رگ به رگ شدن) را مشخص کند.
برای تشخیص یک پیچ خوردگی مچ پا، پزشک به آرامی خارج مچ پا را در ناحیه دردناک (فلش) لمس خواهد کرد.
عکس رادیولوژی
عکس رادیولوژی یک تصویر از ساختارهای سخت مثل استخوان فراهم می آورد. پزشک ممکن است برای رد وجود شکستگی استخوان در مچ پا و پا درخواست عکس رادیولوژی بکند. یک استخوان شکسته میتواند علائم مشابه درد و تورم را ایجاد کند
عکس رادیولوژی تحت فشار
علاوه بر عکس رادیولوژی ساده، پزشک ممکن است عکس رادیولوژی تحت فشار درخواست دهد، این عکس ها در حالی که مچ پا به جهت های مختلف فشار داده میشوند، گرفته میشوند. عکس رادیولوژی تحت فشار کمک میکند تا نشان داده شود که آیا مچ پا به علت آسیب رباط ها به طور غیر طبیعی حرکت میکند یا خیر.
ام آر آی
پزشک ممکن است در صورت شک به آسیب شدید به رباطها، آسیب به غضروف یا استخوان سطح مفصل، وجود یک بیرون زدگی استخوانی کوچک یا مشکل دیگر درخواست ام آر آی دهد. ام آر آی ممکن است تا بعد از زمان از بین رفتن تورم و کبودی درخواست نشود.
سونوگرافی
این تصویربرداری به پزشک اجازه میدهد تا به طور مستقیم رباط را هنگامی که مچ پا را تکان میدهد، مشاهده کند. این کار به پزشک کمک میکند تا میزان پایداری ای که رباط فراهم می آورد را مشخص کند.
درمان پیچ خوردگی مچ پا
درمان اولیه
- استفاده از باندهای کشی مانند باند ACE به دور مچ پا
- استفاده از عصا درصورت لزوم
- فشرده سازی، باند و پوششهای ACE موجب تثبیت و حفظ ناحیه آسیب دیده میشوند.
- قرار دادن بالشت کوچک زیر پای آسیب دیده هنگام نشستن یا خوابیدن موجب کاهش تورم میشود.
- مصرف ایبوپروفن (ادویل) و یا استامینوفن (تیلنول) تاثیر فراوانی در کنترل درد و تورم دارند.
- استراحت کافی و عدم اعمال وزن روی مچپای آسیب دیده.
بریس
پوشیدن بریس مچ پا کمک میکند تا رباطها و مفصل در طول درمان در جای خود قرار بگیرند. از مزایای بریس مچ پا میتوان به محدود شدن حرکت، حفظ مچپا و کاهش درد اشاره کرد. ممکن است بیمار مجبور باشد بهمدت ۲ تا ۶ هفته از قوزک بند استفاده کند.
یخ درمانی
قرار دادن کیسه یخ روی مچپای آسیب دیده موجب کاهش تورم میشود. روز اول بهتر است ۳ تا ۴ بار در طول روز و هر بار به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه کیسه یخ را روی پای پیچ خورده قرار داده و روزهای بعد هر ۳ تا ۴ ساعت یک بار از کیسه یخ استفاده کرد.
آتل
استفاده از آتل به طور قابل توجهی مشکل پیچ خوردگی مچپا را خیلی سریع بهبود میبخشد. از آنجایی که استفاده از آتل موجب بهبود پیچ خوردگی پا میشود، علائم عارضه را کاهش میدهد و کمک میکند بیمار عملکرد طبیعی بدن خود را بازیابد تاثیر به سزایی در درمان پیچ خوردگیهای شدید مچپا دارد.
تزریق پی آر پی
تزریق پی آر پی (PRP) یا بهعبارتی پلاسمای غنی از پلاکت به درمان تاندونها، رباط، غضروف، آسیبهای استخوانی و آرتریت کمک شایانی میکند. تزریق پی آر پی اطراف پا و مچ پا انجام میشود و تاثیر چشمگیری در درمان آسیبهای تاندون و رباطها مانند پیچخوردگی مچ پا، فاسیای کف پا، تاندون آشیل (زردپی قوزک پا) و آسیبهای رباط مچ پا دارد.
اوزون درمانی
اوزون درمانی با ترمیم و بازسازی مفاصل، رباط و تاندونهای ضعیف موجب تسکین درد در نواحی پا، زانو و مچ پا میشود.
ورزش درمانی
مراجعه منظم به پزشک و انجام کامل حرکات ورزشی تاثیر خوبی در تقویت مچ پا دارد. حرکات توانبخشی معمولا بسته به میزان پیچ خوردگی و رگ به رگ شدن مچ پا و نوع جراحی انجام شده ممکن است هفتهها و ماه ها به طول انجامد.
ماساژ درمانی
معمولا بعد از بهبود رباط آسیب دیده، بافت اسکار در پا مشاهده شود. نکته جالب ماساژ درمانی این است که این نوع روش درمانی از رشد بافت اسکار در طول دوره بهبود پیشگیری میکند. با ماساژ درمانی نه تنها مچ پا انعطافپذیری خود را از دست نمیدهد بلکه خطر احتمال پیچخوردگی مجدد پا کاهش مییابد.
شاکویو تراپی
امروزه شاک ویو تراپی یا به عبارتی درمان شوک خارج از بدن درمان جایگزینی است که جهت بهبود بسیاری از اختلالات استخوانی و بافت نرم پا و مچ پا استفاده میشود. شاک ویو تراپی کمک شایانی به درمان بیماری مزمن تانودن آشیل دارد.
لیزردرمانی
لیزردرمانی در درمان انواع آسیبها مانند پیچخوردگی مچ پا و کاهش درد، اسپاسم عضلانی، تورم و تولید سلول تاثیر چشمگیری دارد
پیشگیری
- استفاده از کفش مناسب برای راه رفتن یا ورزش: اگرچه اکثراً پیچ خوردگی مچ پا به صورت ناگهانی اتفاق میافتد؛ اما میتوان با استفاده از کفش مناسب که حمایت کافی از مچ را ایجاد میکند، احتمال وارد شدن آسیب به مچ را به حداقل رساند.
- استفاده از خدمات فیزیوتراپی و ورزشدرمانی برای تقویت مچ: اگر احساس میکنید که به صورت کلی مچ پای شما ضعیف است یا به هر علتی باید انعطافپذیری بیشتری در آن ایجاد کنید؛ میتوانید با استفاده از خدمات ورزشدرمانی، این بخش از بدن خود را تقویت کرده و در مقابل خطراتی مثل پیچ خوردگی مچ پا آمادهتر باشید. به صورت کلی این راهکار برای افرادی که یکبار دچار آسیب در قسمت مچ پا شدهاند توصیه میشود.
- گرم کردن قبل از ورزش و فعالیت سنگین: برای جلوگیری از ایجاد مشکلاتی مثل پیچ خوردگی مچ پا، همه افراد متخصص توصیه میکنند که قبل از ورزش فرایند گرم کردن اتفاق بیافتد. این موضوع در مواقعی که قصد فعالیت سنگین بدنی را دارید نیز صدق میکند.
- بستن باند و حمایت بیشتر از مچ: اگر مچ پای شما قبلاً دچار آسیب شده؛ توصیه میشود که به هنگام فعالیت ورزشی، حتماً با بستن آن، حمایت بیشتری از مچ پای خود داشته باشید تا دچار پیچ خوردگی نشوید.
- توجه به سطح: اگر سطحی که روی آن راه میروید ناهمواری دارید؛ یکی از راههای ساده و مهم برای پیشگیری از مچ پا، توجه به سطح و قدم برداشتن با دقت است که میتواند به خوبی و به سادگی از بروز این مشکل که درمان آن پروسه طولانی خواهد داشت؛ جلوگیری کند.
- انجام تمرینات تقویتی: تقویت عضلات مچ پا و پا با انجام تمرینات مخصوص میتواند به کاهش خطر پیچ خوردگی مچ پا کمک کند. تمریناتی مانند ایستاده با شوینده گردن، کشش عضلات پا و مچ پا، و استفاده از تجهیزات تقویتی مانند مینی تردمیل و محک میتوانند مفید باشند.
- احتیاط در ورزشها و فعالیتهای ورزشی: در هنگام ورزشها و فعالیتهای ورزشی، به احتیاط خاصی در مورد حرکاتی که ممکن است به مچ پا آسیب برسانند، اهمیت دهید. همچنین، استفاده از لوازم و تجهیزات محافظ مانند روبانهای مچ پا و کفشهای با پشتیبانی مناسب میتواند از پیچ خوردگی مچ پا جلوگیری کند.
- استراحت و تغذیه مناسب: ارائه مراقبت و استراحت مناسب برای مچ پا پس از فعالیتهای فیزیکی، و مصرف یک رژیم غذایی متنوع و تغذیهای که باعث تقویت استخوانها و عضلات میشود، میتواند به حفظ سلامتی مچ پا کمک کند