مچ پا دارای مفصل لولایی است و قسمتی است که پا و ساق پا به هم می رسند. این بخش از سه استخوان تشکیل شده است: درشت نی، نازک نی و تالوس. مچ پا توسط شبکه ای از رباط ها و تاندون ها احاطه شده است. معمولا فشار زیادی به مچ پا وارد می شود و به همین دلیل تا حد زیادی مستعد آسیب دیدگی و جراحت است. گاهی اوقات حتی جزیی ترین جراحات، می تواند منجر به درد مچ پا (مچ درد) یا منجر به درد ساق پا شود. در برخی موارد، درد مچ پا نیاز به رسیدگی سریع دارد، به همین دلیل به محض این که درد مچ پا با سایر علایم مثل ورم، کبودی و عدم توانایی راه رفتن همراه بود، باید به پزشک مراجعه کنید اقدامات درمان درد مچ پا انجام شود.
چه عواملی موجب آسیب به مچ پا میشود؟
آسیب مچ پا زمانی رخ میدهد که مفصل مچ پا بیش از حد طبیعی خود پیچ بخورد. اکثر صدمات مچ پا یا در حین فعالیتهای ورزشی یا هنگام راه رفتن روی سطحی ناهموار رخ میدهند که پا و مچ پا را در شرایطی غیرطبیعی قرار میدهند. همچنین، پوشیدن کفشهای پاشنه بلند یا راه رفتن با صندلهای گشاد یا بدون بند حمایتی که به دور مچ بسته شود نیز ممکن است موجب صدمه به مچ پا شوند. علاوه بر اینها، آسیب به مچ پا میتواند در موقعیتهای زیر رخ دهد:
- سقوط یا زمین خوردن
- پرش از ارتفاع زیاد
- دویدن یا راه رفتن روی یک سطح ناهموار
- صدمه ناگهانی، مثل تصادف
- پیچ خوردن مچ پا
- در چنین موقعیتهایی، امکانش هست که علائم زیر را تجربه کنید:
- درد شدید و ناگهانی
- تورم و کبودی
- ناتوانی در راه رفتن یا تحمل وزن بدن روی مچ پای آسیب دیده
اگر مچ پا پیچ خورده باشد، سفت میشود و اگر شکسته باشد، با لمس ناحیه احساس درد زیادی خواهید کرد یا ممکن است مچ پا تغییر شکل دهد. در شرایط بالا، بهتر است هرچه سریع تر به دنبال مراقبتهای پزشکی بوده و آسیب وارده را درمان کنید تا در آینده به صدمات یا بیماری های مفصلی دچار نشوید. در بیشتر موارد، درد مچ پا در عرض چند روز بهبود مییابد. بسته به علت، درمان درد مچ پا میتواند به تسکین درد و تورم و بهبود عملکرد مچ پا کمک کند.
دلایل درد مچ پا چه هستند؟
در دیگر مواردی که هیچ آسیبی به مچ پا وارد نشده و علت درد، کبودی یا تورم را نمیدانید، امکان دارد که درد مچ پا به دلایل زیر باشد:
- کفش نامناسب
- کار کشیدن بیش از حد از مچ پا، مانند راه رفتن یا ایستادن
- صافی کف پا
- آرتروز
- گودی کف پا
- التهاب مفاصل و روماتیسم مفصلی
- بیماریهای بافت همبند
- گردش خون ضعیف
- آسیب عصبی
- بورسیت
- صدمه به تاندون آشیل
- سندرم تونل تارسال
- سندرم سینوس تارسی
- فشردگی عصب سورال
- در این صورت، علایم زیر نشان دهنده بیماری هستند:
- احساس ناخوشی، ضعف و خستگی
- کاهش وزن بیدلیل
- سردی و بیحسی در نوک انگشتان پا
- تغییر رنگ مچ پا و اطراف آن به کبودی یا قرمزی
- تورم مچ و انگشتان پا
- درد عضلات و مفاصل پا همراه با التهاب
- بروز لکههای قرمز کهیر مانند روی مچ پا تا انگشتان
- گزگز مچ پا و احساس ساییده شدن استخوانهای آن
- درد با نوسان (بروز و ناپدید شدن درد به صورت مزمن)
درد مچ پا باید به تدریج برطرف شود. با این حال، بسته به علت، رسیدن به بهبودی کامل ممکن است تا چند ماه طول بکشد. اگر درد شما با علائم ذکر شده همراه است و درد آن باعث ناتوانی در حرکت شده، امکان بروز یک بیماری زمینهای وجود دارد.
علائم و نشانه ها
درد مچ پا گاهی اوقات با علایم زیر همراه است:
- تورم
- قرمزی
- حساسیت به لمس
- گرمی
- سفتی
- تغییر رنگ پوست
- تب
- عدم توانایی بلند کردن اجسام سنگین
- درد سایر مفاصل
چه زمانی برای درد مچ پا به متخصص مراجعه کنیم؟
در موارد زیر به پزشک مراجعه کنید:
- درد شدید در مچ پا که بعد از چند روز درمان خانگی بهتر نشده باشد.
- ایجاد درد و تورم ناگهانی در مچ پا
- تب، قرمزی یا گرم شدن مچ پا، که میتواند نشانه عفونت باشد.
- عدم تحمل وزن روی مچ پا
تشخیص علت درد مچ پا
پزشک بعد از معاینه علت درد را تشخیص میدهد. پزشکان علائم و هرگونه تغییر ساختاری که ممکن است باعث درد و تورم شده باشد را بررسی میکنند. همچنین پزشک از شما میخواهد که راه بروید، تا ببیند که درد بر نحوه حرکت شما تاثیر میگذارد یا خیر.
در اکثر موارد میتوان بدون نیاز به تصویربرداری با اشعه ایکس یا آزمایش خون، علت درد را تشخیص داد؛ مگر اینکه احتمال وجود آرتروز یا یک بیماری زمینهای دیگر مطرح باشد.
درمان درد مچ پا
برخی از آسیبهای مچ پا با درمانهای خانگی مانند روش RICE (استراحت، کیسههای یخ، فشردهسازی، و بالا نگه داشتن) بهبود مییابند. آسیبهای جدی ممکن است به فیزیوتراپی یا حتی جراحی نیاز داشته باشند. روش درمان به علت ایجاد درد مچ پا بستگی دارد و قبل از به کار بردن هر روش درمانی باید با پزشک مشورت کرد.
دارو
داروهایی وجود دارند که میتوانند با کاهش التهاب، درد مچ پا را کاهش دهند. داروهای مخصوص آرتروز یا نقرس میتوانند به مقدار قابل توجهی درد و تورم را کاهش دهند. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) از رایج ترین داروهای تجویزی هستند، به ویژه برای بیمارانی که درد مچ پا ناشی از مشکلاتی مانند آرتروز، رگ به رگ شدن و تاندونیت دارند.
استفاده از بریسها و ارتزها
ممکن است پزشک یا فیزیوتراپیست برای شما بریسها یا کفیها طبی را تجویز کند. شما میتوانید این بریسها یا ارتزها را از داروخانهها خریداری کنید یا اینکه از متخصصین بخواهید که آنها را به صورت سفارشی متناسب با پای شما بسازند. ارتزها از مچ پا حمایت کرده و مچ را در وضعیت پایداری حفظ میکنند.
فیزیوتراپی
یک برنامه فیزیوتراپی شخصی سازی شده به شما در بهبود انعطاف پذیری و تقویت عضلاتی که از مچ پا حمایت میکنند؛ کمک میکند. متخصص طب فیزیکی یک برنامه فیزیوتراپی با تمرینات و کششهایی که فقط برای شما طراحی شده است را برایتان تهیه میکند. حتماً تمرینات و حرکات کششی تجویز شده خود را به طور منظم انجام دهید.
شاک ویو تراپی
شاک ویو تراپی در درمان بیماریها و شرایط مختلفی موثر است. شاک ویو تراپی یک درمان پیشرفته است که در آن از امواج صوتی برای شکستن کلسیفیکاسیونهای بافت نرم، تقویت سنتز کلاژن، آزادسازی فاکتورهای رشد و تحریک روند بهبودی بدن برای بهبود درد و کمک به فعال ماندن استفاده میکند.
این روش درمانی گردش خون را بهبود میبخشد و در بهبود شرایط و بیماریها مربوط به عضلانی-اسکلتی، استخوانها، تاندونها، رباطها و ماهیچهها موثر است.
پیشگیری از درد گرفتن مچ پا
ممکن است همیشه نتوانید از درد مچ پا جلوگیری کنید. اما با حفظ سلامتی میتوانید استخوانها، رباطها و تاندونهای خود را قوی نگه دارید. برای جلوگیری از درد مچ پا میتوانید موارد زیر را انجام دهید:
- حفظ وزن سالم: داشتن اضافه وزن به مفاصل فشار زیادی وارد میکند.
- تقویت عضلات دیگر: با قوی نگه داشتن سایر عضلات، میتوانید از مچ پا حمایت کنید و خطر آسیب را کاهش دهید.
- در صورت احساس درد کار خود را متوقف کنید: درد را نادیده نگیرید، اگر در حین انجام حرکت یا فعالیت خاصی دچار درد شدید، آن را متوقف کنید. اگر درد بهتر نشد به پزشک مراجعه کنید. ورزش کردن با درد میتواند آسیب را شدیدتر کند.
- گرم کردن مناسب: قبل از ورزش حرکات کششی انجام دهید. ماهیچهها و بافتهای نرم (مانند رباطها و تاندونها) زمانی که گرم هستند کمتر آسیب میبینند