خار پاشنه پا معمولاً باعث درد کوبنده میشود که معمولاً با اولین قدمهای فرد در صبح رخ میدهد. درد به طور معمول کاهش مییابد اما ممکن است پس از دورههای طولانی ایستادن یا زمانی که بعد از نشستن از جای خود بلند میشوید، بازگردد. التهاب فاشیای کف پا در دوندگان شایعتر است. افرادی که اضافه وزن دارند و کسانی که کفشهایی با کفی و حمایت ناکافی میپوشند نیز در معرض افزایش خطر ابتلا به خار پاشنه پا هستند.
علت ها و دلایل
فاسئیت پلانتار و خار پاشنه در اثر عوامل زیر ایجاد می شوند :
- ایستادن بیش از حد
- استفاده از کفش های بدون کفی بر روی زمین های سخت
- کفش های نا مناسب (در زیر به آن ها اشاره می کنیم)
- فشار مکرر
- رژیم های غذایی با ویتامین ث ناکافی
- تغییر یا افزایش فعالیت ها
- داشتن اضافه وزن
- تحلیل رفتن چربی های کف پا در اثر افزایش سن
- آسیب
کفش نا مناسب کفشی است که :
- حمایت آن از کف پا کم و یا نا چیز باشد
- پاشنه نداشته باشد
- کهنه شده باشد
- در قسمت توپی پا خم نشود
- زیر سازی نداشته و یا روی سطوح سخت و خشن استفاده شده باشد
علائم خار پاشنه چیست؟
شایعترین علامت خار پاشنه وجود درد در پاشنهی پا است. در صورت تجربهی هر علائم زیر، پزشک برای تشخیص بیماری ممکن است از تصویربرداری با اشعه ایکس استفاده کند. دیدن برآمدگی در عکس رادیوگرافی تنها راه برای اطمینان از تشخیص خار پاشنه است. همه افراد مبتلا به خار پاشنهی پا تمام علائم زیر را تجربه نمیکنند. برخی از افراد مبتلا به خار پاشنه ممکن است هیچ علامتی نداشتهباشند و تنها طی عکسبرداری به دلیل مشکلات دیگری متوجه وجود خار پاشنه میشوند. علایم خار پاشنه پا عبارتند از:
- درد پاشنه پا مانند احساس وجود چاقو در پاشنهی پا، زمانی که فرد در صبح میایستد.
- درد مبهم در پاشنهی پا در طول ادامهی روز.
- التهاب و تورم در جلوی پاشنهی پا.
- حرارت و گرمی در منطقهی آسیبدیده.
- برآمدگی استخوانی و کوچک که در زیر پاشنهی پا قابل مشاهده است.
- نقطه دردناک و حساس در کف پاشنهی پا که پابرهنه راه رفتن را مشکل میسازد
عوامل خطرساز خار پاشنه پا
حتی اگر خار پاشنه پا میتواند بدون علت واضح ایجاد شود، برخی از عوامل میتوانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. آن عوامل عبارتند از:
- سن: خار پاشنه پا بیشتر در سنین ۴۰ تا ۶۰ سالگی دیده میشود.
- انواع خاص ورزش: فعالیتهایی که فشار زیادی را روی پاشنه پا و بافتهای متصل به آن وارد میکنند، مانند دویدن در مسافت طولانی، رقص باله و رقص هوازی میتوانند به شروع خار پاشنه پا کمک کنند.
- مکانیک پا: صافی کف پا ، قوس بلند یا حتی الگوی غیرطبیعی راه رفتن میتواند بر نحوه توزیع وزن در هنگام ایستادن تأثیر بگذارد و فشار بیشتری را بر روی فاشیای کف پا وارد کند.
- چاقی: اضافه وزن استرس بیشتری بر فاشیای کف پا وارد میکند.
- مشاغلی که فرد را روی پا نگه میدارد: کارگران کارخانه، معلمان و سایرین که بیشتر ساعات کار خود را به راه رفتن یا ایستادن روی سطوح سخت میگذرانند، میتوانند به فاشیای کف پا آسیب برسانند.
تشخیص
پس از توصیف و توضیح دادن علائم و گفت و گو در مورد نگرانی های خود، پزشک اقدام به معاینه ی پای شما خواهد کرد. پزشک به دنبال نشانه های زیر می گردد :
- قوس بلند کف پا
- یک نقطه با حساسیت بالا نسبت به لمس درست در جلوی استخوان پاشنه ی پا
- درد که با خم کردن پا و فشار دادن فاسیای کف پا توسط پزشک، بد تر شده و با خم کردن انگشتان پا به سمت پایین تسکین میابد.
- حرکت رو به بالای محدود در مچ پا
پزشک شما ممکن است آزمایشات عکس برداری از قبیل اشعه ی ایکس را به منظور اطمینان از ایجاد درد توسط خار پاشنه و رد کردن احتمال عارضه های دیگر، تجویز کند.
راه ها و روش های درمان
درمان بدون جراحی
درمان خار پاشنه برای بیش از ۹۰ درصد بیماران مبتلا به خار پاشنه با انجام روش های ساده ی درمانی در عرض ۱۰ ماه میسر می باشد. از درمان خانگی خار پاشنه هم در بعضی موارد استفاده میشود.
استراحت
اولین قدم برای کاهش درد و کاهش علایم خار پاشنه ، کاهش و یا توقف فعالیت هایی است که باعث بد تر شدن آن می شوند. ممکن است لازم باشد فعالیت های ورزشی که در آن ها کف پای شما با سطوح سخت برخورد می کند را متوقف کنید (مانند دویدن و اروبیک).
یخ
غلتاندن یک بطری آب سرد و یا یخ در زیر پا به مدت ۲۰ دقیقه می تواند بسیار تاثیر گذار باشد. می توان این کار را ۳ تا ۴ بار در روز انجام داد.
دارو های ضد التهاب غیر استروئیدی
دارو هایی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن درد و التهاب را کاهش می دهند. استفاده از این دارو ها برای مدت بیش از ۱ ماه باید با پزشک هماهنگ شود.
تزریق کورتیزون
کورتیزون یک نوع استروئید بوده و یک داروی ضد التهاب قدرتمند محسوب می شود. می توان این ماده را به منظور کاهش التهاب و درد به درون فاسیای کف پا تزریق کرد. پزشک شما ممکن است تعداد تزریقات را محدود کند. تعداد بالای تزریق استروئید می تواند باعث پارگی فاسیای کف پا شده و در نهایت منجر به کف پای صاف و درد مزمن گردد.
کفش و کفی های طبی مناسب
کفش های دارای کفی ضخیم و زیر سازی مناسب می توانند درد ناشی از ایستادن و راه رفتن را کاهش دهند. با راه رفتن شما، هنگامی که پاشنه ی پا با زمین برخورد می کند، مقدار زیادی فشار به فاسیای کف پا وارد می شود که می تواند باعث ایجاد پارگی های بسیار ریز در بافت شود. یک کفش با زیر سازی مناسب و کفی های طبی می تواند این فشار و در نتیجه پارگی های میکروسکوپی را کاهش دهد. پد های سیلیکونی نرم پاشنه ی کفش نیز ارزان بوده و با بالا بردن پاشنه ی پا می توانند مفید واقع شوند. کفی های طبی آماده و یا سفارشی نیز می توانند کمک زیادی بکنند.
اسپلینت های شبانه
بیشتر افراد به هنگام خواب پاهای خود را را به پایین می گیرند (مچ پای خود را خم می کنند). این کار باعث استراحت فاسیای کف پا و در نتیجه دردناک بودن آن به هنگام صبح می شود. اسپلینت های شبانه می توانند فاسیای کف پا را در طول شب در حالت کشیده نگه داشته و از دردناک شدن آن در صبح جلوگیری کنند. با وجود این که خوابیدن با اسپلینت می تواند مشکل باشد ولی این وسایل بسیار موثر بوده و پس از از بین رفتن درد نیازی به استفاده از آن ها نخواهد بود.
فیزیوتراپی
پزشک شما ممکن است توصیه کند که شما به یک فیزیوتراپیست مراجعه کرده و برنامه های تمرینی مخصوصی با تمرکز بر روی کشیدن عضلات ساق پا و فاسیای کف پا را انجام دهید. به علاوه، یک برنامه ی فیزیوتراپی مانند آن چه در بالا به آن اشاره شد، ممکن است شامل روش های مخصوص یخ درمانی، ماساژ و دارو درمانی به منظور کاهش التهاب در اطراف فاسیای کف پا باشد.
شاک ویو تراپی
در طول این عمل، امواج شاک ویو با انرژی بالا، فرایند بهبودی در بافت آسیب دیده ی فاسیای کف پا را تحریک می کنند. تاثیر گذار بودن این روش هنوز به درستی تایید نشده و بنابراین استفاده از آن کم تر دیده می شود.
شاک ویو تراپی خارجی یک روش غیر تهاجمی است (یعنی نیازی به ایجاد برش مانند جراحی ندارد). به دلیل خطر کم این روش، در برخی موارد قبل از انجام عمل جراحی در نظر گرفته می شود.
ایا پیاده روی برای خار پاشنه مضر است؟
افرادی که خار پاشنه دارند، باید از پیادهرویهای طولانی پرهیز کنند. پیادهرویهای عادی و با مسافت کم مشکلی برای شما ایجاد نمیکنند. هنگامی که شما خار پاشته داشتهباشید، در پاشنهی شما التهاب و درد وجود دارد. همچنین در بافتهای زیر پوست پاشنهی شما نیز التهاب دیده میشود. بنابراین راه رفتن و قدم زدن برای شما سخت و دردناک خواهد بود. گاهی به قدری این درد زیاد است که راه رفتن و قدم زدن و دویدن را سخت و غیرممکن میکند. بنابراین گاهی این بیماری میتواند سادهترین و ابتداییترین فعالیتهای بیمار مانند پیادهروی را مختل کند.
البته به یاد داشتهباشید که تمرینات کششی و آزاد کردن انرژی به آرامی در ماهیچهها میتواند تاثیرات مثبتی بر روی خار پاشنه بگذارد. همچنین هنگامی که به خار پاشنه مبتلا میشوید و درد آن در برخی مواقع کاهش پیدا میکند، میتوانید تمرینات کششی خود را افزایش دهید تا درد شما کمتر شود و احساس بهتری داشتهباشید. از طرفی شدت زیاد درد خار پاشنه دیگر به سمت شما نخواهد آمد.
شیوه زندگی
برای کاهش درد خار پاشنه پا، این نکات خودمراقبتی را امتحان کنید:
- حفظ وزن سالم: حمل وزن اضافی میتواند استرس بیشتری را روی فاشیای کف پا وارد کند.
- انتخاب کفشهای حمایتی: کفشهایی با پاشنه کم تا متوسط، کفی ضخیم، قوس خوب و بالشتک اضافی به کاهش فشار بر فاشیای کف پا کمک میکنند. همچنین سعی کنید که پا برهنه راه نروید.
- نپوشیدن کفشهای ورزشی کهنه: کفشهای ورزشی قدیمی که توان حمایت از پاهایتان را ندارند، تعویض کنید.
- عوض کردن ورزش: ورزش خود را تغییر دهید. به جای پیاده روی یا آهسته دویدن، یک ورزش کمتاثیر مانند شنا یا دوچرخه سواری را امتحان کنید.
- گذاشتن یخ: یک کیسه یخ پوشیده از پارچه را به مدت ۱۵ دقیقه، سه یا چهار بار در روز روی محل درد نگه دارید. یخ میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند.
- کشش پا و قوس کف پا: تمرینات خانگی ساده میتوانند فاشیای کف پا، تاندون آشیل و عضلات ساق پا را کشش دهند